Uroczyste obchody 70 rocznicy wybuchu Powstania Szczawnickiego w ramach akcji "Burza" pod patronatem honorowym Rektora PPWSZ prof. Iwona Grysa
Uroczyste obchody 70 rocznicy wybuchu Powstania Szczawnickiego w ramach akcji „Burza”.
"W niedzielę 27 lipca br. w Szczawnicy świętowano 70-tą rocznicę wybuchu Powstania Szczawnickiego. Widowiskowa rekonstrukcja historyczna wydarzeń z lipca 1944 roku przyciągnęła na Plac Dietla tłumy oglądających.
Uroczystości rozpoczęły się od otwarcia wystawy pt: Akcja "Burza" w Szczawnicy - powstanie 1944 w Galerii Pijalni Wód Mineralnych. Barbara Węglarz, kustosz Muzeum Pienińskiego, w krótkiej prelekcji wprowadziła zebranych w historię wydarzeń z roku 1944, kiedy to partyzanci podczas ogólnopolskiej akcji "Burza" walczyli w Szczawnicy z niemieckim okupantem. Warto podkreślić, że Powstanie Szczawnickie było jedyną akcją zbrojną w wojennej Polsce, w którym udział brali przyszli funkcjonariusze Policji Państwowej, a przywódcą walczących partyzantów był por. Adam Czartoryski ps. Szpak (dowódca 11 Kompanii IV Batalionu 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK).
Na wystawie znajdują się dokumenty, wyposażenie i umundurowanie Polskiej Policji Państwowej Województwa Krakowskiego oraz Policji Polskiej Generalnego Gubernatorstwa Dystryktu Krakowskiego. Scenariusz wystawy jest autorskim dziełem kolekcjonerów policyjnych - Tomasza Witańskiego oraz Krzysztofa Musielaka.
Następnie na Palcu Dietla przygotowane zostało widowisko artystyczno-edukacyjne, podczas którego ponad 90-osobowa grupa osób odtworzyła wydarzenia zapisane na kartach historii regionalnej, w oparciu o scenariusz z lipca 1944 roku.
Widowisko przygotowane zostało przez grupy rekonstrukcyjne z Limanowej, Waksmunda, Nowego Sącza, Kielc, Lubartowa, Krakowa, Popradu, Nowego Targu, Busko-Zdroju, Żywca i Częstochowy a także członków Teatru Amatorskiego działającego przy Miejskim Ośrodku Kultury w Szczawnicy i funkcjonariuszy Komendy Wojewódzkiej Policji w Lublinie, Komendy Miejskiej Policji w Krośnie, Komendy Powiatowej Policji w Nowym Targu i Wieliczce.
Ponadto w foyer Dworku gościnnego otwarta została wystawa pn. "Opowieść fotograficzna. Adam i Jadwiga ze Stadnickich Czartoryscy" oraz w restauracji Jazz Bar prezentacja książki autorstwa wnuczki Adama i Jadwigi Czartoryskich Barbary Caillot-Dubus i Marcina Brzezińskiego wraz z projekcją filmów z prywatnych zbiorów rodzin Czartoryskich i Stadnickich.
Op. Przemysław Zachura - asystent Rektora PPWSZ
Organizatorzy obchodów :
Warszawskie Stowarzyszenie Rodzina Policyjna 1939 r.,
Grupa Thermaleo & Uzdrowisko Szczawnica ,
Fundacja Andrzeja Mańkowskiego,
Muzeum Pienińskie oddział Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu.
Partnerzy:
Komenda Powiatowej Policji w Nowym Targu,
Urząd Miasta i Gminy Szczawnica,
Miejski Ośrodek Kultury w Szczawnicy.
Patronat honorowy:
Patronat Honorowy: Marek Sowa – Marszałek Województwa Małopolskiego,
Patronat Honorowy: nadinsp. Mariusz Dąbek - Małopolski Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie,
Patronat Honorowy: prof. dr hab. Iwon Grys - Rektor Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu
Patronat Honorowy: dr Marek Lasota - Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie
Patronat Honorowy: dr hab. Janusz Mierzwa – Muzeum AK im. Generała Emila Fieldorfa – Nila w Krakowie,
Patronat Honorowy: Krzysztof Faber – Starosta Powiatu Nowotarskiego.
Dodatkowe Informacje:
Rys historyczny:
28.07.1944 r. porucznik Adam Czartoryski , ps. „Szpak”, dowódca 11 Kompanii IV Batalionu 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK, w ramach przygotowywanej przez Armię Krajową na terenie całego okupowanego kraju akcji „Burza”, na czele swojego oddziału podjął działania mające na celu nakłonienie elewów granatowej policji stacjonujących w Willi „Renata” w Szczawnicy do podniesienia buntu, rozbrojenia niemieckiego dowództwa i przystąpienia do powstania . W wyniku podjętych działań budynek „Renaty” został otoczony przez partyzantów, a skutkiem podjętej akcji było zastrzelenie przez kursantów trzech niemieckich instruktorów, zabranie przez nich broni i wyposażenia, oraz ich zaprzysiężenie przed por. Czartoryskim. Nowo zaprzysiężonych żołnierzy AK poprowadzono następnie w góry nad Ochotnicę do stacjonującego tam partyzanckiego oddziału AK kapitana Juliana zapały ps. Lampart. Szczawnica cudem uniknęła wówczas pacyfikacji pomimo śmierci kilku niemieckich żołnierzy, a przybyły jeszcze tego samego dnia na miejsce wydarzeń oddział Gestapo aresztował około 80 mieszkańców Szczawnicy w tym Jadwigę – żonę Czartoryskiego. W odwecie za przeprowadzona akcje i śmierć niemieckich instruktorów groziło im rozstrzelanie, a Szczawnicy pacyfikacja. Zeznania ocalałego instruktora, oraz bezkompromisowa postawa Jadwigi Czartoryskiej uchroniły aresztowaną ludność od niechybnej śmierci.
